‹ Wszystkie wpisy

Jak otworzyć kantor – wymagania, rejestr NBP i wyposażenie stanowiska

Aby otworzyć kantor w Polsce, trzeba uzyskać wpis do rejestru działalności kantorowej, który prowadzi Prezes Narodowego Banku Polskiego – tak stanowią art. 11 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy Prawo dewizowe. Przed pierwszą transakcją trzeba też przygotować lokal wyposażony zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, a w praktyce – sprzęt do liczenia i sprawdzania banknotów w obsługiwanych walutach.

Poniżej zbieramy wymagania z ustawy i rozporządzenia, wyjaśniamy, na czym zarabia kantor, i podpowiadamy, czym wyposażyć kasę.

Jakie warunki trzeba spełnić, żeby otworzyć kantor?

Działalność kantorowa jest działalnością regulowaną. Art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo dewizowe (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1131) mówi, że „wymaga wpisu do rejestru działalności kantorowej”, a według art. 16 ust. 1 „Organem prowadzącym rejestr jest Prezes Narodowego Banku Polskiego”. Ustawa definiuje tę działalność w art. 2 ust. 1 pkt 19 jako działalność gospodarczą „polegającą na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych oraz pośrednictwie w ich kupnie i sprzedaży”.

Wpis następuje na podstawie pisemnego wniosku przedsiębiorcy (art. 17 ust. 1). Wniosek zawiera m.in. firmę i adres przedsiębiorcy, NIP oraz „siedziby oraz adresy jednostek, w których będzie wykonywana działalność kantorowa”. Do wniosku dołącza się oświadczenie, w którym przedsiębiorca potwierdza między innymi, że zna i spełnia szczególne warunki wykonywania działalności kantorowej określone w rozdziale 4 ustawy (art. 17 ust. 2).

Prezes NBP ma na dokonanie wpisu 7 dni od dnia wpływu wniosku wraz z oświadczeniem (art. 17ba ust. 1). Jeżeli wpisu nie dokona w tym terminie, „a od dnia wpływu wniosku do tego organu upłynęło 14 dni, przedsiębiorca może rozpocząć działalność” (art. 17ba ust. 2), chyba że wcześniej wezwał do uzupełnienia wniosku. Po starcie trzeba jeszcze pisemnie zawiadomić Prezesa NBP o podjęciu działalności kantorowej w terminie 7 dni (art. 17b).

Ustawa stawia wymagania także ludziom. Kantor może prowadzić osoba fizyczna, która nie została prawomocnie skazana za przestępstwo skarbowe albo za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej (art. 12 ust. 1 pkt 1). W spółce ten sam wymóg dotyczy wspólników prowadzących jej sprawy, osób uprawnionych do reprezentacji i członków organów zarządzających (art. 12 ust. 1 pkt 2), a także osób kierujących wykonywaniem czynności kantorowych i beneficjenta rzeczywistego (art. 12 ust. 2). Osoby, które obsługują transakcje, muszą mieć „fachowe przygotowanie” (art. 13 ust. 1), czyli ukończony kurs z prawnych i praktycznych zagadnień działalności kantorowej albo co najmniej roczną pracę w banku na stanowisku bezpośrednio związanym z obsługą transakcji walutowych wraz ze znajomością przepisów potwierdzoną oświadczeniem (art. 13 ust. 2). Zaświadczenie o niekaralności przedsiębiorca uzyskuje z upływem każdego roku działalności (art. 14 ust. 2).

Prowadzący kantor musi wreszcie zapewnić, zgodnie z art. 14 ust. 1, bieżącą ewidencję wszystkich operacji, prowadzenie „ciągłego kupna i sprzedaży wartości dewizowych” w godzinach działalności kantoru, wydawanie dowodów kupna i sprzedaży przy każdej transakcji oraz „lokal i jego wyposażenie spełniające warunki techniczne i organizacyjne niezbędne do bezpiecznego i prawidłowego wykonywania czynności bezpośrednio związanych z działalnością kantorową”.

Jak działa kantor i na czym zarabia?

Kantor kupuje od klientów waluty obce i sprzedaje je, zwykle rozliczając się w złotych. Dla każdej waluty podaje dwie ceny. Kurs kupna to cena, po której kantor odkupuje walutę od klienta; kurs sprzedaży to cena, po której kantor sprzedaje walutę klientowi. Hasło „kupno sprzedaż” na tablicy kursów oznacza więc zawsze perspektywę kantoru, nie klienta.

Kantor zarabia na różnicy między kursem sprzedaży a kursem kupna, czyli na tzw. spreadzie. Kurs sprzedaży jest wyższy od kursu kupna, więc waluta odkupiona od jednego klienta i sprzedana drugiemu zostawia w kasie różnicę. Jej wysokość ustala sam kantor, w zależności od waluty, konkurencji w okolicy i kosztów prowadzenia punktu.

Kursy muszą być jawne. Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wyposażenia lokalu przeznaczonego do wykonywania działalności kantorowej (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 1765) wymaga w § 2 ust. 2 pkt 2 lit. a tablicy informacyjnej przedstawiającej „wykaz skupowanych i sprzedawanych wartości dewizowych oraz aktualne ceny (kursy) ich kupna i sprzedaży”.

Każda transakcja trafia do ewidencji, a sprzedaż waluty kupionej w kantorze może nastąpić dopiero po wprowadzeniu jej do tej ewidencji (art. 15 Prawa dewizowego). Dlatego ważne jest, by gotówka przyjęta od klienta była od razu przeliczona i zgodna z tym, co trafia do ewidencji.

Wyposażenie stanowiska kasowego w kantorze

Rozporządzenie w § 2 ust. 2 wymienia elementy, w które „Kantor należy wyposażyć”: umieszczoną na zewnątrz nazwę „kantor” z adresem oraz dniami i godzinami działalności, tablicę informacyjną z kursami i informacją o dowodach kupna i sprzedaży, rejestry kupowanych i sprzedawanych wartości dewizowych, formularze dowodów kupna i sprzedaży „lub odpowiedni program komputerowy umożliwiający ich wydruk” oraz pieczątkę z nazwą i adresem kantoru i pieczątki imienne kasjerów. Według § 2 ust. 3 w kantorze trzeba też zapewnić ekspozycję bieżących komunikatów NBP o walutach będących przedmiotem obrotu.

To minimum formalne. W praktyce o tempie i bezpieczeństwie pracy decyduje sprzęt, na którym kasjer liczy i sprawdza banknoty. W kantorze do jednej kasy trafiają banknoty wielu walut, często wymieszane, więc liczarka powinna rozpoznawać waluty i sprawdzać autentyczność każdego banknotu, a nie tylko liczyć sztuki. Urządzenia dobrane pod ten profil pracy zebraliśmy na stronie liczarki do kantoru, a całą ofertę – na stronie liczarki do banknotów.

ProNote 1.5F to przenośna liczarka do banknotów przeznaczona do pracy w strefie kasowej obsługi klienta. Rozpoznaje do 100 walut, może przeliczać kilka walut jednocześnie i sprawdza autentyczność czujnikami IR, CIS, UV i MG (THS w opcji). Ma dwie kieszenie odbiorcze – na przeliczone banknoty i na odrzuty – więc banknot podejrzany albo nierozpoznany trafia osobno i nie miesza się z przeliczoną partią. Wymiary urządzenia to 335x290x270 mm, a waga około 10,6 kg.

ProNote 330 to najmniejsza liczarka w ofercie SixTech: 255x263x268 mm i około 6,5 kg. Obsługuje do 30 walut, liczy do 1500 banknotów na minutę i sprawdza autentyczność czujnikami IR, CIS, UV i MG. Dzięki małym wymiarom sprawdzi się w mniejszym punkcie, w którym ważne jest przede wszystkim miejsce na blacie; ma jedną kieszeń odbiorczą. ProNote 330 nie sortuje banknotów jakościowo; przeszła natomiast testy rozpoznawania banknotów w NBP.

Wybór między tymi modelami zależy głównie od liczby obsługiwanych walut, wielkości partii i tego, czy odrzuty mają trafiać do osobnej kieszeni. Parametry obu urządzeń obok pozostałych modeli zestawiamy w porównaniu urządzeń.

Liczarka w kantorze – wymóg prawny czy praktyka?

Nie. Wyliczenie wyposażenia w § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów nie wymienia liczarki ani innego urządzenia do liczenia banknotów. Ustawa wymaga natomiast lokalu i wyposażenia, które spełniają warunki „niezbędne do bezpiecznego i prawidłowego wykonywania czynności” kantorowych (art. 14 ust. 1 pkt 4), a przy wielu walutach i rosnącym obrocie trudno to osiągnąć, licząc i sprawdzając banknoty wyłącznie ręcznie. Szerzej piszemy o tym w artykule Czy liczarka do banknotów jest obowiązkowa w kantorze?

Od czego zacząć – lista kontrolna

Praktyczna kolejność kroków przed otwarciem kantoru:

  1. Rejestr. Złóż do Prezesa NBP pisemny wniosek o wpis do rejestru działalności kantorowej wraz z oświadczeniem z art. 17 ust. 2 Prawa dewizowego. Upewnij się, że przedsiębiorca i osoby kierujące działalnością spełniają wymóg niekaralności z art. 12.
  2. Lokal. Przygotuj lokal spełniający warunki techniczne i organizacyjne z art. 14 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz elementy z § 2 rozporządzenia: oznaczenie „kantor” na zewnątrz, tablicę z kursami kupna i sprzedaży, miejsce na komunikaty NBP.
  3. Wyposażenie. Skompletuj rejestry, druki lub program do dowodów kupna i sprzedaży, pieczątki oraz sprzęt kasowy – liczarkę z rozpoznawaniem walut i sprawdzaniem autentyczności, dobraną do liczby walut i wielkości obrotu.
  4. Procedury. Ustal, jak prowadzona jest bieżąca ewidencja operacji, jak wydawane są dowody kupna i sprzedaży i kto z kasjerów ma wymagane fachowe przygotowanie z art. 13. Po rozpoczęciu działalności zawiadom Prezesa NBP w terminie 7 dni.

Jeśli chcesz dobrać liczarkę do konkretnego kantoru – liczby walut, wielkości partii i miejsca na stanowisku – skontaktuj się z nami. Przygotujemy propozycję urządzenia i wycenę.

Porozmawiajmy o Twoich potrzebach

Zadzwoń +48 502 999 779 lub napiszbiuro@sixtech.pl — odpowiemy z ofertą dopasowaną do Twojej firmy.

Wyślij zapytanie