‹ Wszystkie wpisy

Banknoty kolekcjonerskie NBP – lista, czy są ważne i ile są warte

Banknoty kolekcjonerskie NBP są prawnym środkiem płatniczym – Narodowy Bank Polski pisze: „Banknotami kolekcjonerskimi można posługiwać się na takich samych zasadach, jak banknotami obiegowymi, a więc są one prawnym środkiem płatniczym w Polsce”. Płaci się nimi według nominału, dlatego NBP przestrzega, że na rynku kolekcjonerskim osiągają one wartość „znacznie wyższą od nominału”, a płacenie nimi „może oznaczać sporą stratę finansową” (stan na 21 października 2026 r.).

Poniżej zebraliśmy listę wszystkich banknotów kolekcjonerskich z katalogu NBP, opisujemy banknot 19 zł i banknot polimerowy z 2014 r. oraz wyjaśniamy, co oznacza banknot kolekcjonerski w kasie.

Czym jest banknot kolekcjonerski NBP?

Według strony NBP „Banknoty kolekcjonerskie” (stan na 21 października 2026 r.) to „papierowe znaki pieniężne, które są emitowane z myślą o kolekcjonerach i numizmatykach”. Emituje się je z okazji ważnych wydarzeń lub dla upamiętnienia wybitnych postaci.

NBP podaje, że banknoty kolekcjonerskie różnią się od obiegowych „bogatszą symboliką wizerunków postaci i wydarzeń, kompozycją i szczegółami tematycznymi, a także parametrami technicznymi i graficznymi – liczbą i formą zastosowanych zabezpieczeń przed fałszerstwami, kolorystyką, wymiarami czy technikami druku”. Pierwszy polski banknot kolekcjonerski NBP wyemitował w 2006 r. – był to banknot „Jan Paweł II” o nominale 50 zł.

Banknoty kolekcjonerskie, podobnie jak obiegowe, produkuje na zamówienie NBP Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych SA w Warszawie. Zwykle sprzedaje się je w ochronnych etui papierowo-foliowych z informacjami o danej emisji.

Lista banknotów kolekcjonerskich NBP

Katalog banknotów kolekcjonerskich NBP obejmuje 17 pozycji (stan na 21 października 2026 r.). Podajemy je tak, jak publikuje je NBP – tytuł emisji, nominał i data emisji:

Większość emisji ma nominał 20 zł. Wyjątki to 50 zł (2006), 10 zł (2008) i 19 zł (2019). Żaden banknot kolekcjonerski nie ma nominału 1000 zł – o tym, skąd biorą się pytania o taki banknot, piszemy w artykule czy istnieje banknot 1000 zł.

Banknot 19 zł – 100-lecie PWPW

Banknot o nominale 19 zł NBP wprowadził do obiegu 2 października 2019 r. z okazji 100-lecia powstania Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. W broszurze NBP do tej emisji czytamy, że „wartość nominalna, 19 zł, nawiązuje do roku utworzenia Wytwórni”, a data umieszczona na banknocie, 25 stycznia 2019 r., to dzień 100. rocznicy powstania PWPW.

Według broszury NBP:

Banknot polimerowy z 2014 r.

Banknot „100. rocznica utworzenia Legionów Polskich” o nominale 20 zł z wizerunkiem Marszałka Józefa Piłsudskiego jest według broszury NBP „pierwszym, wyemitowanym przez NBP, banknotem polimerowym (plastikowym)”, z hologramem przedstawiającym Belweder; wprowadzono go do obiegu 5 sierpnia 2014 r. w nakładzie do 50 000 szt. Czym są banknoty polimerowe i jak powstają, wyjaśniamy w artykule banknoty polimerowe – czym są i jaka jest ich przyszłość.

Czy banknoty kolekcjonerskie są ważne i czy można nimi płacić?

Tak. Podstawą jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2025, ze zm.), która w art. 32 stanowi: „Znaki pieniężne emitowane przez NBP są prawnymi środkami płatniczymi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej”. W broszurach do emisji NBP dodaje: „Wszystkie monety i banknoty emitowane przez NBP są prawnym środkiem płatniczym w Polsce”.

Skoro banknotami kolekcjonerskimi można płacić na takich samych zasadach jak obiegowymi, banknot 19 zł ma w kasie wartość 19 zł, a banknot 20 zł – 20 zł. Jak każdy znak pieniężny NBP, banknot kolekcjonerski podlega też przepisom ustawy o NBP o wycofaniu z obiegu przez Prezesa NBP (art. 33 ust. 2) oraz o utracie ważności wskutek zużycia lub uszkodzenia (art. 34 ust. 1). Obie zasady opisujemy w artykule ważność banknotów – które są w obiegu.

Ile są warte banknoty kolekcjonerskie?

Trzeba odróżnić dwie wartości. Wartość nominalna to kwota wydrukowana na banknocie i to według niej banknot działa jako środek płatniczy. Wartość kolekcjonerska to cena, jaką płacą za banknot kolekcjonerzy – ustala ją rynek, nie NBP. NBP zaznacza jedynie, że numizmaty „osiągają na rynku kolekcjonerskim wartość znacznie wyższą od nominału”.

W katalogu NBP przy banknotach kolekcjonerskich podano nominał, wymiary, nakład i datę emisji, bez ceny. Maksymalne nakłady podane w katalogu wynoszą od 30 tys. sztuk (2015) do 120 tys. sztuk (2010), a wyjątkiem jest banknot „Jan Paweł II” z 2006 r. o nakładzie 2 000 000 sztuk.

Banknot kolekcjonerski w kasie

Jeśli klient zapłaci banknotem kolekcjonerskim, kasjer ma do czynienia z prawnym środkiem płatniczym o wartości nominału. NBP zaznacza, że banknoty kolekcjonerskie różnią się od obiegowych m.in. wymiarami i zabezpieczeniami – na przykład banknot z 2025 r. ma wymiary 170 x 85 mm, a banknot 20 zł z serii obiegowej 126 x 63 mm.

Przy każdej nowej emisji warto potwierdzić u dostawcy urządzenia, że nowy wzór jest obsługiwany przez liczarkę. Wszystkie urządzenia Giesecke+Devrient w ofercie SixTech weryfikują autentyczność czujnikami IR, CIS, UV i MG. Z banknotami obiegowymi 10–200 zł i ich wersjami zapoznasz się w przewodniku polskie banknoty – nominały od 10 do 200 zł.

W oddziale bankowym, gdzie dochodzi obsługa wpłat i przygotowanie gotówki do dalszego obiegu, punktem wyjścia jest strona liczarki dla banków. Całą ofertę urządzeń zebraliśmy na stronie liczarki do banknotów.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie kupić banknoty kolekcjonerskie NBP?

Według NBP „sprzedaż monet i banknotów kolekcjonerskich emitowanych przez NBP jest prowadzona w oddziałach okręgowych NBP oraz przez sklep internetowy NBP”. Zasady sprzedaży określa uchwała Zarządu NBP, której tekst jednolity ogłoszono w M.P. z 2026 r. poz. 688.

Jaki jest najnowszy banknot kolekcjonerski NBP?

Najnowszy banknot w katalogu NBP to „Tysiąclecie koronacji Bolesława Chrobrego” o nominale 20 zł, wprowadzony do obiegu 5 listopada 2025 r. (stan na 21 października 2026 r.). Plan emisji wartości kolekcjonerskich NBP na 2026 r. przewiduje banknot kolekcjonerski 20 zł „Józef Mehoffer – artysta polskiego banknotu” z terminem wejścia do obiegu 3 grudnia 2026 r.; NBP zastrzega, że plan emisyjny może ulec zmianie.

Czy Władysław Jagiełło jest na banknocie kolekcjonerskim?

Wśród 17 banknotów kolekcjonerskich w katalogu NBP nie ma emisji poświęconej Władysławowi II Jagielle (stan na 21 października 2026 r.). Jego portret jest na obiegowym banknocie 100 zł, który opisujemy w przewodniku polskie banknoty – nominały od 10 do 200 zł.

Jeśli w Twoim banku lub firmie trafiają się banknoty z różnych emisji i chcesz dobrać liczarkę do takiej pracy – skontaktuj się z nami. Przygotujemy propozycję urządzenia i wycenę.

Porozmawiajmy o Twoich potrzebach

Zadzwoń +48 502 999 779 lub napiszbiuro@sixtech.pl — odpowiemy z ofertą dopasowaną do Twojej firmy.

Wyślij zapytanie